Proxy Servers
Proxy server'lar qanday ishlaydi va forward hamda reverse proxy'lar nima?
Muallif: Ebrahim Bharmal
Internet ijtimoiy tarmoqlar va audio/video qo'ng'iroq imkoniyatlari orqali butun dunyodagi odamlarni bir-biriga bog'ladi, buning ustiga juda ko'p bilim va vositalarni taqdim etdi. Bularning barchasi o'z-o'zidan xavfsizlik va maxfiylik buzilishi xavfini ham olib keladi. Ushbu qo'llanmada biz bu xavflarni kamaytirishda muhim rol o'ynaydigan proxy'lar haqida gaplashamiz. Qo'llanmada quyidagi mavzularni ko'rib chiqamiz:
Proxy Server
Client'dan veb-serverga yuboriladigan har bir veb-so'rov qandaydir proxy server orqali o'tadi. Proxy server client (siz) va internet o'rtasida gateway vazifasini bajaradi hamda oxirgi foydalanuvchilarni siz kirayotgan veb-saytlardan ajratib turadi. U veb-so'rovning manba IP manzilini proxy serverning IP manzili bilan almashtiradi va so'ng uni veb-serverga uzatadi. Veb-server client haqida hech narsa bilmaydi, u faqat proxy serverni ko'radi.

ESLATMA: Bu aniq tavsif emas, balki shunchaki tasviriy misol.
Proxy server'lar yagona nazorat nuqtasi bo'lib xizmat qiladi, bu esa xavfsizlik siyosatlarini joriy qilishni osonlashtiradi. Ular unumdorlikni oshirish uchun so'ralgan veb-sahifalarni proxy serverning o'zida saqlaydigan keshlash mexanizmini ham taqdim etadi. Agar so'ralgan veb-sahifa kesh xotirada mavjud bo'lsa, proxy so'rovni veb-serverga uzatish o'rniga keshdagi veb-sahifani client'ga qaytarib yuboradi. Bu yirik kompaniyalarga minglab dollar tejashga yordam beradi, chunki ularning veb-saytiga har kuni millionlab foydalanuvchilar kiradi va server'laridagi load kamayadi.
Forward Proxy Server
Forward proxy odatda client tomonida joriy qilinadi va bir nechta client'lar yoki client manbalarining oldida turadi. Forward proxy server'lardan asosan kompaniyalar o'z xodimlarining internetdan foydalanishini boshqarish va kontentni cheklash uchun foydalanadi. U shuningdek kompaniya tarmog'iga tahdid soladigan har qanday so'rovni bloklab, tarmoqni himoya qiluvchi firewall sifatida ham ishlatiladi. Proxy server'lar geo-cheklovlarni chetlab o'tish va foydalanuvchi mamlakatida bloklangan bo'lishi mumkin bo'lgan kontentni ko'rish uchun ham qo'llaniladi. Ular foydalanuvchilarga anonim tarzda internetda yurish imkonini beradi, chunki proxy server ularning ma'lumotlarini veb-sayt server'laridan yashiradi.

ESLATMA: Bu aniq tavsif emas, balki shunchaki tasviriy misol
Reverse Proxy Server
Reverse proxy server'lar client tomonida emas, server tomonida joriy qilinadi. U bir nechta veb-server'lar oldida turadi va kiruvchi so'rovlarni veb-server'larga uzatish orqali boshqaradi. U anonimlikni client'ga emas, balki back-end veb-server'larga ta'minlaydi. Reverse proxy server'lar odatda veb-server nomidan authentication, kontentni keshlash va encryption/decryption kabi vazifalarni bajarish uchun ishlatiladi. Bu vazifalar veb-serverning CPU sikllarini band qilib qo'yadi va veb-sahifa yuklanishida katta kechikish keltirib chiqarib, veb-sayt unumdorligini pasaytiradi. Reverse proxy'lar kiruvchi trafikni veb-server'lar o'rtasida samarali taqsimlash uchun load balancer sifatida ham ishlatiladi, lekin u bu vazifa uchun optimallashtirilmagan. Mohiyatan, reverse proxy server — bitta veb-server yoki veb-server'lar guruhiga kirish gateway'idir.

ESLATMA: Bu aniq tavsif emas, balki shunchaki tasviriy misol. Qizil chiziqlar server javobini, qora chiziqlar esa client(lar)dan kelgan dastlabki so'rovni bildiradi.
Xulosa
Proxy server client (siz) va internet o'rtasida gateway vazifasini bajaradi hamda oxirgi foydalanuvchilarni siz kirayotgan veb-saytlardan ajratib turadi. Proxy serverning tarmoqdagi joylashuvi uning forward yoki reverse proxy server ekanini belgilaydi. Forward proxy client tomonida joriy qilinadi, bir nechta client'lar yoki client manbalarining oldida turadi va so'rovlarni veb-serverga uzatadi. Reverse proxy server'lar esa server tomonida joriy qilinadi, ular bir nechta veb-server'lar oldida turadi va kiruvchi so'rovlarni veb-server'larga uzatish orqali boshqaradi.
Agar bularning barchasini birdaniga hazm qilish qiyin bo'lgan bo'lsa, sizga oddiy bir o'xshatish keltiraman.
Restoranda ofitsiant buyurtmangizni olib, uni oshxonadagi bosh oshpazga beradi. So'ng bosh oshpaz buyurtmani e'lon qiladi va oshxonadagi har bir kishiga vazifa taqsimlaydi.
Bu o'xshatishda:
- Siz — client
- Buyurtmangiz — veb-so'rov
- Ofitsiant — sizning forward proxy serveringiz
- Oshxonadagi bosh oshpaz — reverse proxy server
- Oshxonada ishlayotgan boshqa oshpazlar — veb-server'lar
Shu bilan qo'llanmamiz o'z nihoyasiga yetdi. O'qiganingiz uchun rahmat, qo'llanmaga oid har qanday yangilanishni quyidagi havolalar orqali bemalol yuborishingiz mumkin.