Internet qanday ishlaydi?

Veb-ilovalar portlash darajasida o'sib borayotgan bir paytda internet qanday ishlashini tushunish har bir dasturchiga foyda keltiradi. Ushbu maqola va unga hamroh bo'lgan code.org tomonidan tayyorlangan internet haqidagi qisqa kirish videolari turkumi orqali siz internet asoslarini va uning qanday ishlashini o'rganasiz. Maqolani o'qib chiqqaningizdan so'ng quyidagi savollarga javob bera olasiz:

• Internet nima?
• Ma'lumot internetda qanday harakatlanadi?
• Tarmoqlar bir-biri bilan qanday "gaplashadi" va bunda qaysi protokollar ishtirok etadi?
• Paketlar, router'lar va ishonchlilik o'rtasida qanday bog'liqlik bor?
• HTTP va HTML – siz bu veb-sahifani brauzeringizda qanday ko'ryapsiz?
• Internetda ma'lumot uzatish qanday qilib xavfsiz qilinadi?
• Kiberxavfsizlik nima va internetdagi keng tarqalgan jinoyatlar qaysilar?

Internet nima?

Internet — bir-biriga ulangan va standartlashtirilgan protokollar to'plami orqali muloqot qiladigan kompyuterlarning global tarmog'i.

Quyidagi videoda "internet otalari"dan biri Vint Cerf internet qanday ishlashining tarixini va nega hech bir shaxs yoki tashkilot uni haqiqatda boshqarmasligini tushuntiradi.

Simlar, kabellar va Wi-Fi

Internetdagi ma'lumot bir kompyuterdan boshqasiga bitlar ko'rinishida turli muhitlar orqali harakatlanadi, jumladan Ethernet kabellari, optik tolali kabellar va simsiz signallar (ya'ni radio to'lqinlar).

Quyidagi videoda siz internetda ma'lumot uzatishning turli muhitlari hamda ularning har birining afzallik va kamchiliklari haqida bilib olasiz.

IP manzillar va DNS

Endi internet orqali ma'lumot uzatiladigan fizik muhit haqida bilganingizdan so'ng, bunda ishtirok etadigan protokollarni o'rganish vaqti keldi. Kompyuterlarning ushbu ulkan global tarmog'ida ma'lumot bir kompyuterdan boshqasiga qanday yetib boradi?

Quyidagi videoda siz IP, DNS va bu protokollar internetning ishlashini qanday ta'minlashi bilan qisqacha tanishasiz.

Paketlar, routing va ishonchlilik

Internetda bir kompyuterdan boshqasiga ma'lumot uzatish qat'iy belgilangan yo'ldan borishi shart emas; aslida, uzatish davomida yo'l o'zgarishi ham mumkin. Bu ma'lumot uzatish paketlar ko'rinishida amalga oshiriladi va ushbu paketlar ma'lum omillarga qarab turli marshrutlar bo'ylab harakatlanishi mumkin.

Ushbu videoda siz ma'lumot paketlari manzilga yetib borishi uchun bir kompyuterdan boshqasiga qanday yo'naltirilishi haqida bilib olasiz.

HTTP va HTML

HTTP — veb-sahifalar internet orqali uzatiladigan standart protokol. Quyidagi video HTTP va veb-brauzerlar siz uchun veb-saytlarni qanday yuklashi bilan qisqacha tanishtiradi.

Shifrlash va public key'lar

Internetdagi muloqotimizni xavfsiz saqlaydigan narsa — kriptografiya. Ushbu qisqa videoda siz kriptografiya asoslari, SSL/TLS va ular internetdagi muloqotni xavfsiz qilishga qanday yordam berishini o'rganasiz.

Kiberxavfsizlik va jinoyatchilik

Kiberxavfsizlik — tarmoq, texnologik qurilmalar va internetdan foydalanib sodir etiladigan jinoiy faoliyatga qarshi himoya choralarini anglatadi. Ushbu videoda siz kiberxavfsizlik asoslari va keng tarqalgan kiberjinoyatlar haqida bilib olasiz.

Shu bilan ushbu maqola nihoyasiga yetdi. Internet haqida ko'proq bilish uchun Kamran Ahmed'ning DNS: veb-sayt internetda qanday topiladi nomli ajoyib kichik qo'llanmasi bor. Shuningdek, howdns.works epizodlarini ko'rib chiqing va DNS over HTTPS'ga multfilm tarzidagi kirish maqolasini o'qing.